سيستم اگزوز (Exhaust system)



سيستم اگزوز گازها را از محفظه احتراق موتور به جو حمل مي نمايد و صداي موتور را كم كرده يا از بين مي برد. گازهاي خروجي در يك لوله موتور را ترك مي نمايند؛ البته قبل از خروج از لوله اگزوز از ميان يك مبدل تحريك كننده (catalytic converter) و يك صدا خفه كن حركت مي كنند؛ واكنش هاي شيميايي درون مبدل تحريك كننده، همه هيدروكربن هاي پرخطر و مونواكسيد كربن توليدشده بوسيله موتور را به بخار آب و دي اكسيدكربن تغيير مي دهد. صدا خفه كن هاي مرسوم يك لوله فلزي هم فشرده با ماده كم توان كن صدا (sound-deadening) هستند.
مرسوم ترين اگزوزها، گرد يا بيضي شكل با لوله مجراي دخول و خروج در هر يك از دو انتها هستند. توليد كننده هاي اتومبيل در حال آزمايش صدا خفه كن الكتريكي اي هستند كه براي آگاهي از موج هاي صوتي صداي اگزوز از سنسورهايي استفاده مي كنند. اطلاعات مربوط به موج صوتي به يك رايانه كه بلندگوهايي در نزديكي لوله اگزوز را كنترل مي كند فرستاده مي شود. سيستم امواج صوتي 180 درجه ناهمفاز توليد مي كند. امواج صوتي از صدا خفه كن الكتريكي با امواج صوتي اگزوز برخورد كرده و يكديگر را خنثي مي نمايند و فقط مقدار كمي گرما براي خروج از لوله اگزوز باقي مي ماند.

خوبه كه اين سيستم رو با نوع رايج اون در خودروهاي معمولي مقايسه كنيم. اين متن از يك كتاب درسي قديمي گرفته شده.
سيستم اگزوز وظيفه دارد گازهاي خروجي موتور را ضمن بي صدا كردن آن به عقب وسيله نقليه انتقال دهد. در بعضي دستگاههاي اگزوز تجهيزات مخصوصي بكار مي رود كه دود اگزوز را تصفيه و بي خطر مي كند. سيستم اگزوز در يك موتور اتوموبيل شامل : مانيفولد دود، لوله اگزوز، خفه كن و لوله دود پخش كن انتهايي است.
مانيفولد دود وظيفه دارد دود را از سوپاپهاي خروجي گرفته و به لوله اگزوز انتقال دهد. وظيفه ديگر مانيفولد دود گرم كردن مانيفولد گاز در موقع سرد بودن موتور مي باشد كه به اين وسيله سوخت بصورت بخار در آمده و از مايع شدن آن جلوگيري مي شود. مانيفولد دود به اشكال مختلفي ساخته مي شود؛ در يك موتور رديفي مانيفولد در كناره موتور قرار مي گيرد و در يك موتور V شكل به هر يك از بلوكه هاي سيلندر يك مانيفولد دود نصب مي شود.
براي كاستن از سرعت گازهاي خروجي موتور و بي صدا نمودن آن از گازهاي خفه كن صدا استفاده مي شود. صداخفه كن طوري طرح مي شود كه گازهاي خروجي موتور در آن به آهستگي انبساط يافته و نيز به اندازه كافي از انرژي حرارتي آن كاسته شود. بعلاوه خفه كن صدا بايد به نحوي طراحي گردد كه فشار منفي در آن به حداقل برسد. فشار منفي ايجاد شده از خروج دودهاي اگزوز جلوگيري كرده و تخليه كامل دود موتور را با اشكال روبرو مي كند؛ كه نتيجه آن افت قدرت مفيد موتور مي باشد. صدا خفه كن ها گاهي بصورت مستقيم ساخته مي شوند كه در آن مسير عبور دود به حالت مستقيم از جلوي خودرو به عقب مي باشد. لوله وسط خودرو، لوله اي سوراخ دار و مشبك است و در وسط استوانه اي به قطر سه برابر قطر خود قرار مي گيرد. در بعضي از مدل ها ، بين دو لوله مياني و خارجي خالي بوده و در برخي ديگر ، پشم فلزات ، مواد ضدگرماي صدا خفه كن و يا مواد نسوز متخلخل قرار مي دهند. در بعضي صداخفه كن ها مسير دود را بصورت برگشتي انحراف مي دهند. گاهي براي بي صدا كردن دودها از دو صداخفه كن استفاده مي كنند. اين طرح در موتورهاي پرقدرت ضروري مي باشد. طراحي صداخفه كن از نظر شكل و محفظه در حذف فشار منفي و صداهاي ناهنجار تاثير مهمي دارد.

 

                                                                               برگرفته از سایت علمی دانشجو